Furu tori, wan kondre
Na Sranan yu abi Inheemse volken, Afro-Surinaamse nanga Creoolse gemeenschappen, Marrons, Hindostanen, Javanen, Chinezen, Joodse nanga Libanese Sranan sma, Boeroes, sma nanga Portugese rutu nanga furu tra sma di abi wan noso moro afkomst. No wan lijst kan taki a heri tori fu ala famiri noso identiteit. Wi wani naki wan doro opo fu yu leri moro, no fu wi taki suma hoort erbij nanga suma no.
Pe den sani komopo: Overheid Suriname — land en culturele verscheidenheid · Overheid Suriname — herdenking Boeroe-gemeenschap, 2025 · Overheid Suriname — Portugese immigratie en MadeiSu
Den fosi sma fu a kondre
VIDS e kari Kaliña, Lokono, Trio nanga Wayana den fo bigi Inheemse volken na Sranan. A e kari tu Akuriyo, Apalai, Wai-Wai, Katuena/Tunayana, Mawayana, Pireuyana, Sikiiyana, Okomoyana, Alamayana, Maraso, Sirewu nanga Sakëta. A skrifi-fasi nanga a nen di sma e gi densrefi kan difrenti. Den nen wansrefi no kan sori a heri libi fu ala dorpu nanga famiri.
VIDS e tyari den traditionele dorpsbesturen makandra. A tori fu kulturu, sabi nanga bestuur e yepi wi memre taki den gemeenschappen musu kan taki fu densrefi. Te wi e tyari wan tori fu wan bepaalde gemeenschap, wi wani du dati nanga den sma di a tori e go abra.
Pe den sani komopo: VIDS — diversiteit van Inheemse volken
Pe den sani komopo: VIDS — organisatie en eigen vertegenwoordiging
Afro-Surinaamse nanga Marron-tori
Creoolse nanga Marron-identiteit no na a srefi sani. A Nationaal Archief e skrifi abra Marron-gemeenschappen di sma di ben lontu gwe fu slavernij bow. A e kari Ndyuka, Saamaka, Matawai, Aluku, Kwinti nanga Paamaka. A e sori tu fa sma e tyari tori nanga den mofo, leki Mato. Den koloniale papira di skrifi e sori wan sei fu a tori; den no na a heri tori fu den gemeenschappen.
Pe den sani komopo: Nationaal Archief — Marrongemeenschappen en vredesverdragen
Hindostaanse, Javaanse nanga Chinese rutu
A Nationaal Archief abi papira abra contractarbeid-migratie fu Brits-Indië na 1873–1916. A e skrifi tu abra sma di ben komopo fu Caribische kolonies fosi a ten dati. Javaanse contractarbeid-migratie bigin na 1890 èn a go doro te 1939. Den erfgoed-teksten fu a overheid e sori a band fu Javaans-Surinaamse kulturu nanga nyanyan, poku nanga kunst: saoto, bami, gamelan, wayang nanga batik de na ini.
Chinese migratie pasa na difrenti ten nanga na difrenti pasi. Den archief-register kan yepi fu ondrosuku famiri-tori. Ma a libi fu Chinees-Surinaamse sma fu tide na moro leki a tori fu contractarbeid nomo. Na ini ala den gemeenschappen yu abi difrenti presi fu afkomst nanga difrenti famiri-tori.
Pe den sani komopo: Nationaal Archief — Hindostaanse contractarbeid
Pe den sani komopo: Nationaal Archief — Javaanse contractarbeid · Overheid Suriname — Heritage Month
Pe den sani komopo: Nationaal Archief — Chinese contractarbeid · Overheid Suriname — Heritage Month
Joodse Sranan nanga Jodensavanne
Joodse tori na wan pisi fu a heri tori fu Sranan. Na a UNESCO-tori fu Jodensavanne nanga Cassipora, den fosi Joodse nederzettingen de na sei fu a libi fu vrije sma nanga sma di ben de na slavernij, nanga Afrikaanse nanga Inheemse afkomst. A presi kon na a Werelderfgoedlijst na 2023. Fu gi a Joodse tori en presi, wi musu luku tu na a koloniale libi nanga slavernij na a ten di den nederzettingen kon.
Pe den sani komopo: UNESCO — Jodensavanne en Cassipora
Den pikin nanga makandra-flecht tori tu e teri
A Boeroe-erfgoed abi wan band nanga Nederlandse landbouw-famiri di kon na 1845. Den erfgoed-teksten fu a overheid e skrifi tu abra Portugese immigratie nanga sma di abi rutu na Madeira. Portugese migratie nanga Portugees-Joodse tori no musu kon wan srefi tori so nomo. Libanese Sranan sma, tra gemeenschappen nanga sma nanga furu famiri-rutu abi den presi na ini a bigi tori tu.
Pe den sani komopo: Overheid Suriname — herdenking Boeroe-gemeenschap, 2025 · Overheid Suriname — Portugese immigratie en MadeiSu · Overheid Suriname — land en culturele verscheidenheid
Den tongo na ala-dei libi
Nederlands na a officiële tongo. Na ondrosuku di Taalunie ben sori na 2019, Sranantongo nanga Sarnami de na ini tu. A tongo di sma e gebroiki kan difrenti na famiri, na skoro, na wroko nanga na openbaar libi. Sranan abi tra gemeenschaps-tongo nanga Inheemse tongo tu. Dati meki yu no kan kari Sranantongo a tongo fu ala Inheemse volken.
Wi website e gebroiki Nederlands, English nanga Sranantongo. Na a taalmenu yu kan go na a srefi tori na wan tra tongo. Den bron-teksten di wi e link kan de na wan tra tongo. Den nyun Sranantongo-vertaling musu kisi controle fu wan taalredacteur ete.
Pe den sani komopo: Taalunie — onderzoek naar taalgebruik in Suriname, 2019 · Overheid Suriname — land en culturele verscheidenheid
Fa wi wani tyari den tori
Den difrenti tori, a uitwisseling nanga den sma baka a sabi abi waarde gi wi. Wi no e taki taki gedeelde tradities noso kulturele tekens na fu wi. Fu gebroiki wan sma en eigi tori noso portret, wi musu abi toestemming nanga afspraak abra a nen di wi e poti. Efi yu abi wan tra si noso wan koreksi, taki nanga wi. A verzameling kan gro, sondro wi taki taki ala sani abra Sranan de na ini kba.
Wi skrifi disi na wi eigi wortu nanga den bronnen di de na ini. Te wi kari wan organisatie en nen, dati no wani taki taki a e wroko makandra nanga wi noso e gi en goedkeuring. Ingrediënten, herkomst nanga voedingswaarde fu wi produkti musu kisi aparte bevestiging.
Tyari wan aksi noso wan bijdrage